بیش از یک میلیون مهاجر افغانستانی از ایران بازگشتهاند. این اقدام چالشبرانگیز، ابعاد اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی قابلتأملی در پی دارد.
به گزارش پایگاه خبری چارسو نیوز، بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران به یکی از موضوعات مهم و چالشبرانگیز در ماههای اخیر تبدیل شده است. طبق اعلام منابع رسمی، از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از یک میلیون مهاجر افغانستانی ایران را ترک کردهاند. این مهاجرت معکوس، پیامدهایی در حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و خدمات عمومی برای کشور بهدنبال داشته است.
آمار رسمی بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران
بر اساس گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، تنها در ششماهه نخست امسال بیش از ۱.۴ میلیون نفر به افغانستان بازگشتهاند که بیش از یک میلیون نفر آنها از ایران بودهاند. این آمار در شرایطی اعلام شده که هنوز حدود ۷ میلیون مهاجر افغانستانی در ایران حضور دارند.
فشار مهاجرت بر زیرساختها و منابع کشور
بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران در کنار کاهش فشار جمعیتی، توجهها را به چالشهای موجود نیز جلب کرده است. ایران امروز با کمبود منابعی مانند آب، برق و گاز دست و پنجه نرم میکند. مسئولان معتقدند که حداقل ۱۰٪ صرفهجویی در این حوزهها لازم است تا بحران ناترازی کنترل شود؛ این مقدار تقریباً معادل مصرف مهاجران افغانستانی برآورد میشود.
در حوزه آموزش نیز، بخش قابل توجهی از ظرفیت مدارس کشور به جای ارتقای کیفیت آموزش، صرف ایجاد زیرساخت برای دانشآموزان مهاجر شده است. این موضوع باعث بروز نگرانیهایی درباره عدالت آموزشی و کاهش بهرهوری نظام آموزش و پرورش شده است.
بازار کار و افسانه کارگر ارزان
استدلال رایج درباره حضور مهاجران افغانستانی، ارزان بودن نیروی کار آنهاست؛ اما امروز کارشناسان میگویند این مزیت از بین رفته است. کارفرمایانی که از نیروی کار مهاجر استفاده میکنند، اغلب از بیمه و حقوق قانونی فرار میکنند که در نهایت به ضرر بازار کار رسمی ایران است.
بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران؛ هشدار طالبان درباره موج گسترده مهاجرت معکوس
امیرخان متقی: افغانستان آمادگی لازم را برای مدیریت بازگشت مهاجران ندارد
وزیر خارجه دولت طالبان، امیرخان متقی، نسبت به افزایش روزافزون بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران هشدار داد و اعلام کرد که افغانستان، در شرایط کنونی، برای مدیریت این روند گسترده و ناگهانی آمادگی ندارد.
او گفت که در تماسهای متعدد با مقامات ایرانی، از آنها خواسته شده است که این روند بهصورت تدریجی و با حفظ کرامت انسانی مهاجران افغان انجام شود. به گفته متقی، موج فعلی بازگشت، فشار زیادی به زیرساختهای اقتصادی و اجتماعی افغانستان وارد کرده است.
نگرانی طالبان از موج بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران
متقی خواستار تعامل منطقهای برای حل بحران مهاجرت شد. طالبان تأکید دارد که هرگونه بازگرداندن مهاجران افغانستانی از ایران باید با هماهنگی دوجانبه و بر اساس اصول حقوق بشری باشد. امیرخان متقی اعلام کرد: «ما به برادرانمان در جمهوری اسلامی ایران گفتهایم که برگشت مهاجران، اگر بهصورت ناگهانی انجام شود، میتواند به بحران جدیدی در افغانستان منجر شود.»
او خواستار آن شد که نهادهای بینالمللی و کشورهای همسایه از جمله ایران، پاکستان و ترکیه، در این فرآیند همراهی بیشتری داشته باشند تا شرایط برای بازگشت داوطلبانه، ایمن و پایدار مهاجران افغان فراهم شود.
تجربه کشورهای دیگر در مدیریت مهاجرت
کشورهایی نظیر ترکیه، آلمان و پاکستان نیز با موجهای مهاجرتی روبهرو بودهاند. اما سیاستهای منسجم، تعریف وضعیت حقوقی مهاجران و برنامهریزی دقیق موجب شده تعادل بین حقوق مهاجر و منافع ملی بهتر حفظ شود.
مهاجرت داوطلبانه یا پناهندگی واقعی؟
برخلاف آنچه گاه تصور میشود، بسیاری از مهاجران افغانستانی بهدلایل اقتصادی و با اختیار شخصی وارد ایران شدهاند و مشمول تعریف بینالمللی «پناهنده» نیستند. در این شرایط، دریافت گسترده خدمات یارانهای و آموزشی از سوی آنان بدون پرداخت مالیات یا مشارکت مدنی، در بخشی از جامعه ایرانی احساس نابرابری ایجاد کرده است.
چه باید کرد؟
مسئله بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران تنها یک پدیده آماری یا امنیتی نیست؛ بلکه موضوعی چندوجهی شامل منابع ملی، اخلاق انسانی، عدالت اجتماعی و سیاستگذاری است. کشور نیازمند یک سیاست مهاجرتی شفاف و مبتنی بر قانون است که در آن حقوق همه طرفها رعایت شود.
انتهای پیام/
